Membaca Polisi Perlindungan Murid 2026 Dengan Tenang: Apa Yang Sebenarnya Guru Tandatangan

Sejak Surat Pekeliling Ikhtisas Kementerian Pendidikan Bilangan 4 Tahun 2026 dikeluarkan pada 1 Julai, satu dokumen menjadi bahan perbualan di hampir setiap bilik guru: Surat Aku Janji Kepatuhan Polisi Perlindungan Murid Sekolah. Kenyataan sudah banyak keluar. Parti Rakyat Malaysia mempersoalkan punca kuasa, NUTP meminta ahlinya menangguhkan tandatangan, dan ada pula penulisan yang menghujahkan bahawa dokumen ini sepatutnya difahami melalui prinsip in loco parentis. Semuanya menarik, dan semuanya menyentuh sudut yang berbeza. Masalahnya, kebanyakan perbahasan berlaku di atas ringkasan, bukan di atas dokumen.

Artikel ini mengambil pendekatan yang lebih perlahan. Saya baca dokumen asal muka demi muka, kemudian cuba terangkan apa yang betul-betul berubah untuk seorang guru. Bahasanya saya jaga supaya sesiapa pun boleh faham. Kalau anda ibu bapa dan tidak pernah membaca satu pekeliling KPM pun sepanjang hidup, artikel ini masih patut masuk akal.

Satu penafian awal. Saya bukan peguam, dan ini bacaan terhadap teks, bukan nasihat guaman.

Apa sebenarnya yang dikeluarkan

Ramai menyebut “polisi” seolah-olah ia satu benda. Sebenarnya ada tiga lapisan berbeza, dan kekeliruan bermula di situ.

Lapisan	Apa dia	Kesan
SPI Bil. 4/2026	Surat tiga muka daripada Ketua Pengarah Pendidikan Malaysia, 1 Julai 2026. Perenggan 8: berkuat kuasa serta-merta.	Arahan pentadbiran
Polisi 23 muka	Kerangka rujukan. Siapa bertanggungjawab terhadap apa, saluran aduan, tatacara pelaporan.	Dasar
Surat Aku Janji	Lampiran di muka 22–23. Sebelas klausa dan ruang tandatangan individu.	Punca kegusaran

Perkara penting untuk difahami: lapisan kedua sebahagian besarnya baik, dan lapisan ketiga itulah yang menimbulkan kegusaran. Kalau kita gagal membezakan ketiga-tiganya, perbahasan menjadi kacau. Orang yang membela polisi akan menyebut saluran aduan mesra murid, orang yang membantah akan menyebut klausa aku janji, dan dua-dua betul kerana mereka bercakap tentang benda yang berlainan.

Tiga perkara yang jarang disebut

Aku janji ini bukan untuk guru sahaja. Borang itu mempunyai lima kategori penandatangan: pentadbir sekolah, warga sekolah, pihak berkepentingan yang ditakrifkan sebagai KPM, JPN dan PPD, ibu bapa atau penjaga, dan pihak luar. Maknanya pegawai kementerian, pegawai jabatan negeri dan pegawai daerah juga wajib menandatangani dokumen yang sama, jadi dakwaan bahawa hanya guru dibebankan tidak tepat pada teks. Walaupun begitu, dari segi kesan sebenar, gurulah yang paling terdedah kerana guru yang berhadapan dengan murid sepanjang hari persekolahan.

Takrifan “warga sekolah” termasuk murid. Muka 7 menyatakan warga sekolah bermaksud murid, pentadbir sekolah, dan semua individu yang berkhidmat atau bertugas dalam operasi harian sekolah, termasuk pengawal keselamatan, pengusaha kantin dan pengusaha kedai buku. Kalau dibaca secara literal bersama borang aku janji, murid juga tergolong dalam kategori yang perlu menandatangani aku janji untuk melindungi murid. Kemungkinan besar ini cuma tanda dokumen disiapkan tanpa semakan silang antara bahagian.

Ayat penutup borang perlu dibaca sampai habis. Bahagian D berbunyi:

“Saya menyedari bahawa memalsukan maklumat serta mengingkari mana-mana terma dalam Surat Aku Janji ini, tindakan boleh dikenakan terhadap saya mengikut undang-undang yang sedang berkuat kuasa.”

Perhatikan hujung ayat itu. Ia merujuk kepada undang-undang yang memang sudah sedia ada, seperti Akta Kanak-Kanak 2001, Akta Kesalahan Seksual Terhadap Kanak-Kanak 2017, Kanun Keseksaan, dan Peraturan Pegawai Awam berkaitan kelakuan dan tatatertib. Dari sudut ini, hujah PRM ada asasnya. Aku janji ini memang tidak mencipta kuasa hukuman yang baharu.

Tetapi NUTP juga ada asasnya, atas sebab yang sama sekali berbeza. Itu membawa kita kepada soalan yang paling kerap ditanya.

Adakah guru kehilangan perlindungan?

Jawapannya bukan ya atau tidak. Guru tidak kehilangan apa-apa perlindungan yang sedia ada, kerana tiada satu ayat pun dalam dokumen ini yang menarik balik hak, imuniti atau bantuan yang guru sudah miliki. Yang berubah ialah sesuatu yang lebih halus, dan paling mudah difahami melalui satu contoh.

Bayangkan seorang ibu bapa membawa kes kecuaian ke mahkamah sivil. Ringkasnya, dan ini memang ringkasan bagi memudahkan pembaca, antara perkara yang perlu mereka tunjukkan ialah bahawa guru mempunyai tanggungjawab menjaga, bahawa terdapat satu standard penjagaan tertentu yang sepatutnya dipenuhi, dan bahawa guru gagal memenuhi standard itu sehingga menyebabkan kemudaratan. Perkara pertama tidak pernah menjadi pertikaian, kerana tanggungjawab menjaga sudah wujud sejak dahulu melalui prinsip in loco parentis, iaitu apabila ibu bapa menghantar anak ke sekolah, sekolah mengambil tempat mereka bagi tempoh tersebut. Perkara ketiga pula bergantung sepenuhnya kepada fakta kes. Yang berubah ialah perkara kedua.

Sebelum ini, standard penjagaan perlu dibina di mahkamah melalui keterangan pakar, rujukan kepada amalan lazim, dan SOP yang berkaitan. Prosesnya panjang dan boleh dipertikaikan. Sekarang, pihak yang menyaman boleh mengeluarkan sekeping kertas yang ditandatangani oleh guru itu sendiri:

“melindungi semua murid dan memastikan murid selamat daripada sebarang penderaan, pengabaian, eksploitasi dan salah laku”

Baca dua perkataan yang ditebalkan. Memastikan. Sebarang. Itu bahasa jaminan hasil, bukan bahasa usaha munasabah. Undang-undang kecuaian tidak pernah menuntut guru menjamin sifar insiden; ia menuntut guru mengambil langkah berjaga-jaga yang munasabah berdasarkan risiko yang boleh dijangka. Tiada manusia yang mampu menjadi penjamin keselamatan mutlak, tetapi klausa pertama ditulis seolah-olah guru menjaminkannya. Kalau berlaku kes buli di sudut tandas yang guru memang tidak tahu dan tidak mungkin tahu, secara literal klausa itu telah diingkari.

Inilah maksud sebenar kebimbangan NUTP apabila mereka menyebut dokumen ini boleh menjadi penguat kepada pihak yang menyaman. Bukan kuasa baharu, tetapi kekuatan bukti baharu.

Saya perlu jujur tentang had hujah ini. Setakat ini belum ada kes di mahkamah Malaysia yang menimbang berat sesuatu surat aku janji dalam tuntutan kecuaian sekolah, jadi tiada siapa boleh mendakwa dengan pasti bagaimana hakim akan menilainya. Ada peguam yang mungkin berpendapat kesannya kecil, kerana mahkamah tetap akan mengukur berdasarkan apa yang munasabah dalam keadaan sebenar dan bukan berdasarkan bunyi sesuatu ikrar. Pandangan itu masuk akal. Tetapi risikonya tidak sifar, dan guru yang membaca klausa itu berhak berasa gusar tanpa dituduh menolak perlindungan murid.

Jadi jawapan kepada soalan tadi berbunyi begini. Perlindungan guru tidak dikurangkan, tetapi ia juga tidak ditambah, sedangkan pendedahan guru bertambah. Ketidakseimbangan itulah masalahnya. Bukan andaian bahawa kementerian sengaja menyusahkan guru.

Klausa mana yang selamat, klausa mana yang bermasalah

Daripada sebelas klausa, majoritinya tidak bermasalah. Klausa tentang tidak melakukan tindakan yang membahayakan murid, bertindak apabila melihat bahaya, menjaga kerahsiaan data murid, tidak menyalahgunakan kedudukan, dan mematuhi undang-undang berkaitan, semuanya sekadar mengulangi kewajipan yang memang sudah terpakai kepada setiap penjawat awam. Empat klausa memerlukan perhatian, dan satu lagi menimbulkan persoalan yang belum terjawab.

Klausa 1 — bahasa jaminan mutlak. “Memastikan murid selamat daripada sebarang penderaan”, ditulis sebagai jaminan hasil dan bukan usaha munasabah.
Klausa 4 — bercanggah dengan polisi induk. Mewajibkan saluran rasmi dan kerahsiaan, sedangkan perenggan 3.2 polisi membenarkan aduan terus kepada JKM, PDRM atau KKM.
Klausa 6 — istilah tanpa takrifan. “Sentuhan yang tidak perlu”, “hubungan peribadi yang istimewa” dan “hadiah yang mencurigakan” tidak ditakrifkan di mana-mana.
Klausa 11 — komitmen sebelum latihan. Guru berjanji mengikuti latihan, tetapi tiada apa-apa dalam polisi yang mewajibkan latihan itu diberikan sebelum tandatangan diminta.

Klausa 6 wajar dihuraikan sedikit kerana ia paling kerap ditimbulkan guru. Bahagian 1.4 polisi sebenarnya bersusah payah mentakrifkan istilah lain seperti sempadan komunikasi profesional, syak munasabah dan intervensi awal, tetapi tiga istilah dalam klausa 6 dibiarkan terbuka.

Bantahannya bukan bahawa sentuhan yang jelas perlu akan disalahtafsirkan. Memapah murid yang tercedera memang perlu, dan tiada sesiapa akan mempertikaikannya. Yang menyusahkan ialah kes di tengah, iaitu keadaan yang guru terpaksa putuskan dalam beberapa saat dan selalunya tanpa saksi.

Guru pendidikan khas yang memegang murid sedang meronta supaya murid itu tidak mencederakan dirinya sendiri. Guru prasekolah yang menyalin pakaian murid selepas kemalangan kecil di tandas. Guru yang masuk memisahkan dua murid bergaduh. Jurulatih yang menyokong badan murid semasa lentikan gimnastik. Semua ini perlu pada saat ia berlaku. Tetapi jika timbul aduan, penilaian “perlu atau tidak perlu” dibuat kemudian, oleh orang yang tidak berada di situ dan yang sudah mengetahui bagaimana kejadian itu berakhir.

Di sinilah klausa 6 gagal memberikan guru tempat berteduh. Ia menyenaraikan apa yang dilarang tanpa pernah menyatakan apa yang dibenarkan.

Bandingkan dengan England. Dokumen KCSIE mempunyai seksyen khusus mengenai penggunaan reasonable force, yang mengakui secara terbuka bahawa tindakan kakitangan boleh melibatkan sentuhan fizikal, daripada memimpin murid ke tempat selamat sehinggalah menahan murid untuk mengelakkan keganasan atau kecederaan. Lebih penting lagi, apabila timbul dakwaan yang melibatkan sentuhan fizikal seperti tindakan menahan, dokumen itu mengarahkan supaya penilaian awal mengambil kira bahawa guru memang berhak menggunakan kekerasan munasabah dalam keadaan tertentu.

Itulah bezanya. Guru di sana menandatangani kod tingkah laku yang turut memberitahu mereka apa yang dibenarkan. Guru di sini menandatangani aku janji yang hanya memberitahu apa yang dilarang.

Klausa 4 pula mewujudkan percanggahan dalaman. Polisi berkata murid atau mana-mana pelapor boleh melapor terus kepada Talian Kasih 15999, PDRM atau talian bantuan KKM, sementara aku janji berkata gunakan saluran rasmi dan rahsiakan. Sekiranya masalahnya melibatkan pentadbir sekolah itu sendiri, guru terperangkap antara dua arahan dalam satu dokumen yang sama.

Klausa 11 perlu dinyatakan dengan adil. Polisi memang tidak meninggalkan latihan guru sepenuhnya, kerana perenggan 2.2(c) mewajibkan pentadbir sekolah memastikan taklimat dan latihan dilaksanakan kepada semua warga sekolah. Yang tiada ialah urutannya. Perenggan 2.1.1(b) meletakkan tanggungjawab KPM menyediakan latihan dan modul pada peningkatan keupayaan pentadbir sekolah, manakala latihan kepada guru diserahkan ke bawah tanpa tarikh dan tanpa sumber yang dinyatakan. Tandatangan pula diminta serta-merta. Guru menandatangani komitmen untuk mematuhi sesuatu yang belum tentu pernah diterangkan kepadanya.

Satu nota tentang klausa 5, yang berjanji berinteraksi dengan murid tanpa kekerasan. Pada masa yang sama, Peraturan-Peraturan Pelajaran (Tatatertib Sekolah) 1959 masih berkuat kuasa dan membenarkan hukuman rotan dalam keadaan yang sangat terhad oleh pegawai yang diberi kuasa secara bertulis. Artikel ini tidak mengambil apa-apa pendirian sama ada peraturan itu wajar dikekalkan atau dimansuhkan. Yang saya bangkitkan hanyalah bahawa dua dokumen yang sama-sama berkuat kuasa memberikan mesej yang berbeza, dan guru yang diminta menandatangani aku janji berhak diberitahu yang mana satu mengatasi yang mana.

Apa yang berlaku kalau tidak menandatangani

Ini soalan yang paling kerap ditanya guru sejak seminggu, jadi biar saya jawab berdasarkan teks semata-mata.

Saya cari dalam keseluruhan SPI dan polisi untuk perkataan enggan, gagal menandatangani, tidak menandatangani, dan tindakan tatatertib. Tiada satu pun daripadanya wujud. Tiada mana-mana perenggan yang menyatakan apa akibatnya jika seseorang tidak menandatangani.

Ayat amaran dalam Bahagian D pula perlu dibaca dengan teliti. Ia menyatakan tindakan boleh dikenakan kerana “memalsukan maklumat serta mengingkari mana-mana terma dalam Surat Aku Janji ini”. Kedua-dua keadaan itu mengandaikan seseorang yang sudah menandatangani. Ayat itu tidak menyentuh langsung orang yang tidak menandatangani.

Kewajipan menguatkuasakan diletakkan pada institusi dan bukan sebagai penalti ke atas individu. KPM menyedia dan menguatkuasakan pelaksanaan, JPN dan PPD menyebar dan memantau, manakala pentadbir sekolah memastikan warga sekolah memahami, mematuhi dan menandatangani.

Jadi setakat dokumen ini sahaja, tiada penalti yang dinyatakan. Yang tinggal ialah persoalan am, iaitu SPI merupakan arahan pentadbiran yang sah daripada Ketua Pengarah Pendidikan, dan hubungan antara mengabaikan arahan sedemikian dengan peraturan tatatertib perkhidmatan awam adalah perkara berasingan yang berada di luar skop dokumen ini. Saya tidak akan berpura-pura tahu jawapannya.

Buat masa ini NUTP telah meminta ahlinya menangguhkan tandatangan sementara rundingan berjalan. Guru yang berdepan tekanan elok merujuk kesatuan masing-masing dan meminta apa-apa arahan diberikan secara bertulis.

Apa yang tiada dalam polisi itu

Ini bahagian yang paling ketara apabila dokumen dibaca dari hujung ke hujung. Terdapat perenggan 4.4 bertajuk Perlindungan kepada Pemberi Maklumat, yang menyatakan pelapor bertindak dengan niat baik hendaklah dilindungi daripada tindakan balas, tekanan atau diskriminasi. Peruntukan ini betul dan memang sepatutnya ada. Tetapi tiada perenggan yang setara untuk pihak yang diadu.

Tiada peruntukan tentang anggapan tidak bersalah semasa siasatan berjalan. Tiada tempoh masa untuk siasatan diselesaikan, tiada peruntukan bantuan guaman, dan tiada tatacara untuk menangani aduan yang dibuat dengan niat jahat. Tiada juga pembezaan antara kebimbangan kecil yang boleh diselesaikan melalui bimbingan, dan dakwaan serius yang perlu dirujuk kepada pihak berkuasa.

Berkaitan dengannya, seluruh polisi itu tidak mengandungi satu pun tempoh masa berangka. Semuanya menggunakan perkataan seperti segera, tanpa berlengah, dan tempoh yang munasabah. Saya cari perkataan hari, minggu, bulan dan jam dalam keseluruhan teks. Perkataan minggu, bulan dan jam langsung tidak wujud, manakala hari hanya muncul dalam rangkai kata operasi harian. Tiada satu pun digunakan sebagai tempoh tindakan. Ketiadaan tempoh masa ini melemahkan kedua-dua belah pihak. Murid dan keluarganya tidak tahu bila kes mereka akan bergerak, dan guru yang sedang disiasat tidak tahu bila namanya akan bersih.

Perbandingan luar negara perlu dibuat dengan adil

Ada hujah yang menyebut negara seperti England tidak menggunakan aku janji individu. Saya semak dokumen rujukan mereka, dan hujah itu betul. Tetapi ia tidak lengkap.

Dokumen rujukan England, Keeping Children Safe in Education, memang tidak meminta mana-mana guru menandatangani ikrar peribadi. Yang lebih bermakna ialah apa yang ada di dalamnya. Bahagian Empat dokumen itu khusus mengenai dakwaan terhadap kakitangan, lengkap dengan prosedur berasingan untuk kebimbangan tahap rendah, seorang pegawai di peringkat pihak berkuasa tempatan yang menerima rujukan kes, dan satu seksyen bertajuk “Supporting those involved”.

Perenggan 465 dokumen itu menyatakan bahawa tidak boleh diterima sekiranya majikan membiarkan seseorang yang digantung kerja tanpa sebarang sokongan, dan pengesahan bertulis mengenai penggantungan hendaklah diberikan dalam tempoh satu hari bekerja. Apabila sesuatu dakwaan didapati tidak berasas, keputusan itu direkodkan dalam fail orang yang dituduh dan satu salinan diberikan kepadanya. Perlu disebut juga bahawa edisi 2026 dokumen England itu tidak menetapkan tarikh akhir am untuk menyelesaikan sesuatu kes, jadi kelemahan itu bukan milik kita seorang.

Maka perbandingan yang tepat bukanlah “mereka tiada aku janji, kita ada”. Mereka meletakkan tanggungjawab pada sistem dengan perlindungan yang bergerak dua hala, sementara kita meletakkannya pada tandatangan individu dengan perlindungan yang hanya bergerak sehala.

Persoalan tadbir urus

Dua tarikh berikut diambil terus daripada dokumen. Mesyuarat Profesional KPM Khas meluluskan polisi ini pada 8 Disember 2025, dan SPI dikeluarkan pada 1 Julai 2026 dengan kuat kuasa serta-merta. Tujuh bulan berlalu antara kelulusan dan pengeluaran, kemudian sifar hari diberikan sebagai tempoh peralihan.

Ada juga laporan yang beredar di kalangan guru bahawa sesi penjelasan oleh pihak Penasihat Undang-Undang KPM diadakan selepas timbul kegusaran. Saya tidak dapat mengesahkan perkara itu daripada sumber rasmi, jadi anggap ia sebagai konteks dan bukan fakta yang disahkan.

Dalam mana-mana kerangka perlindungan kanak-kanak, urutan yang lazim ialah takrifan yang jelas, diikuti latihan, diikuti SOP, dan barulah pengesahan komitmen. Yang berlaku di sini ialah urutan terbalik. Komitmen diminta dahulu, penjelasan menyusul kemudian.

Saya tidak fikir ini soal niat. Ia soal urutan, dan urutan boleh diperbetulkan.

Tiga pindaan kecil

Perkara yang perlu ditegaskan dahulu: majoriti polisi ini patut dikekalkan. Peti aduan berkunci yang tidak memerlukan nama, kebenaran untuk murid mengadu kepada mana-mana guru yang dia percaya, larangan menyoal siasat murid berulang kali, pendekatan yang mengambil kira trauma, dan saluran rujukan terus kepada JKM, PDRM dan OSCC. Semua ini kemajuan sebenar untuk murid, dan tidak sepatutnya hilang dalam perbahasan tentang satu borang. Tiga pindaan berikut menyelesaikan hampir keseluruhan kegusaran tanpa melemahkan walau satu pun mekanisme perlindungan murid.

Ubah bahasa klausa pertama. Daripada “memastikan murid selamat daripada sebarang penderaan”, kepada sesuatu seperti “mengambil langkah munasabah dalam ruang tanggungjawab saya untuk melindungi murid daripada penderaan”. Perlindungan murid tidak berkurang sedikit pun, tetapi guru tidak lagi menandatangani jaminan yang mustahil ditunaikan oleh sesiapa.

Takrifkan istilah yang tertinggal. Masukkan takrifan bagi “sentuhan yang tidak perlu” dan “hadiah yang mencurigakan” ke dalam Bahagian 1.4, sebagaimana istilah lain sudah ditakrifkan. Takrifan yang jelas sebenarnya melindungi murid dengan lebih baik, kerana ia menutup ruang alasan bagi pihak yang benar-benar melanggar batas.

Tambah perlindungan kepada pihak yang diadu. Satu perenggan baharu, katakanlah 4.7, sepadan dengan 4.4 yang sudah ada. Merangkumi tempoh siasatan, sokongan semasa siasatan, dan tatacara bagi aduan berniat jahat.

Penutup

Perlindungan murid bukan perkara yang boleh dirundingkan. Sekolah wajib menjadi tempat yang selamat, dan sesiapa yang mencederakan murid wajib berdepan akibatnya.

Pada masa yang sama, sistem yang melindungi murid dengan berkesan ialah sistem yang orang di dalamnya tahu dengan tepat apa yang diminta daripada mereka. Guru yang teragak-agak sama ada dia dibenarkan memegang murid yang sedang meronta, atau lebih selamat menunggu orang lain datang, ialah guru yang lambat bertindak pada saat yang paling memerlukan tindakan. Keraguan itu tidak melindungi sesiapa.

Dokumen ini boleh diperbaiki tanpa dibatalkan. Kebanyakan isinya sudah betul. Yang perlu diselaraskan hanyalah bahasa dalam satu lampiran, beberapa takrifan yang tertinggal, dan satu perenggan yang belum ditulis. Polisi itu tidak perlu ditulis semula.

Matlamat polisi ini tidak pernah menjadi masalah. Ayatnya yang menjadi masalah.

Kemas kini, 13 Ogos 2026

Beberapa jam selepas artikel ini disiarkan, Menteri Pendidikan Fadhlina Sidek menyatakan beliau telah meminta Ketua Pengarah Pendidikan dan Penasihat Undang-Undang KPM mengadakan satu sesi khas bersama pemegang taruh bagi meneliti setiap kebimbangan yang dibangkitkan.

Pada hari yang sama, NUTP mencadangkan Surat Aku Janji diganti dengan ikrar komitmen, dengan alasan mengikat guru melalui dokumen bertulis berpotensi mencetuskan isu perundangan pada masa hadapan.

Cadangan itu munasabah dan ia menyelesaikan sebahagian besar masalah yang dibincangkan di atas. Ikrar menyatakan komitmen tanpa mewujudkan dokumen bertandatangan yang boleh dikeluarkan kemudian sebagai bukti standard penjagaan. Tetapi ia menyelesaikan satu sebelah sahaja. Jurang yang lebih besar, iaitu ketiadaan perlindungan kepada guru yang diadu, kekal terbuka sama ada dokumen itu dipanggil aku janji atau ikrar.

Perlu disebut juga bahawa NUTP sudah menggesa kerajaan menggubal Akta Perlindungan Guru sejak Mei 2026, dan Dr Asyraf Wajdi menyeru perkara yang sama pada Julai. Jurang perlindungan guru ini bukan perkara baharu yang timbul daripada polisi ini. Polisi ini cuma menjadikannya lebih ketara.

Artikel ini disediakan berdasarkan bacaan terhadap SPI KPM Bil. 4 Tahun 2026 dan Polisi Perlindungan Murid Sekolah bawah Kementerian Pendidikan 2026 setebal 23 muka surat bernombor, termasuk Lampiran Surat Aku Janji di muka 22 hingga 23. Ia merupakan analisis dokumen dan bukan nasihat guaman. Guru yang berdepan situasi khusus dinasihatkan merujuk kesatuan masing-masing atau mendapatkan nasihat guaman yang sewajarnya.